Σάββατο, 31 Μαρτίου 2018

Η ιστορία πίσω από το εκκλησάκι του Πρόδρομου στο Παληκκλήσι.



Εκεί που είναι σήμερα ο "Ι.Ν Οσίου Δαυίδ και Αγίας Άννας", στο Παληκκλήσι υπήρχε το εκκλησάκι του "Πρόδρομου" όπως το έλεγαν μέχρι πρόσφατα. 
Πάρα πολύ παλιά στο ίδιο σημείο υπήρχε το μοναστήρι του Προδρόμου και η περιοχή είχε πύργους και πολεμίστρες και ήταν πέρασμα του Μεγάλου Αλεξάνδρου. 
Ας δούμε όμως την ιστορία του που αφηγείται η κ. Ελένη Βαϊνά-Μοτσιοπούλου η οποία  ήταν μικρή και τα θυμάται όλα αυτά μιας και γινόταν στην οικογένειά της. 
"Γύρω στα 1925, ο παππούς Γιάννης Βαϊνάς, πατέρας  του Θωμά Βαϊνά (πατέρα της κ. Ελένης) ονειρεύτηκε μια βραδυά έναν ασπρομάλλη γέρο να του λέει "Γιάννη, θέλω να πας να σκάψεις στο άη-δήμα (του παλιού πεσμένου ναού) να με βγάλεις. Σηκώνεται εκείνος  αμέσως, πάει σκάβει και βρίσκει όντως την εικόνα Αγίου Πρόδρομου. Πιάνει αμέσως και φτιάχνει ένα εκκλησάκι για την εικόνα με πέτρες και ξύλινη πρόσοψη (αντί για τζάμι όπως τα έφτιαχναν τότε). 
Η οικογένεια πήγαινε κάθε μέρα και άναβε το καντήλι στο εκκλησάκι μιας και το θεωρούσε σαν δικό της. Μια μέρα, περί τα 1950 ένας χωριανός πήγε να καθαρίσει και να κάψει εκεί κοντά στο χωράφι του γάβρα και πουρνάρια και πήρε καψαλός που πήγε και έκαψε το εκκλησάκι αλλά η εικόνα σώθηκε από την φωτιά. Τότε, η σύζυγος του παππού Γιάννη, Ευταλία πήρε την εικόνα, τη μετέφερε στο χωριό και την τοποθέτησε ευλαβικά στο σπίτι τους όπου άναβαν κάθε μέρα το καντήλι. 
Μια βραδυά μετά από καιρό η γιαγιά Ευταλία ονειρεύτηκε επίσης έναν ασπρομάλλη γέροντα να της λέει: "Ευταλία, να πάρεις την εικόνα και να την πας εκεί που ήταν πριν".  Σηκώθηκε το πρωί, πήρε την εικόνα και την πήγε ξανά στο καμμένο εκκλησάκι αφού μήνυσαν στον ξυλουργό του χωριού να φτιάξει νέο παράθυρο με τζάμι, όπως και έγινε. 
'Ετσι έμεινε το εκκλησάκι μέχρι πριν από λίγα χρόνια που στη θέση του κατασκευάστηκε το καινούργιο και πίσω του ανεγέρθη ο ναός του Οσίου Δαυίδ και της Αγίας Άννας". 

Δευτέρα, 26 Μαρτίου 2018

Οδηγός φιδιών. Πως αναγνωρίζουμε την οχιά και όλα τα άλλα ακίνδυνα φίδια.


Τώρα που μπήκε η άνοιξη και τα φίδια είναι αγουροξυπνημένα, ας θυμηθούμε ότι όλα στην χώρα μας είναι ακίνδυνα για τον άνθρωπο και άκακα εκτός της οχιάς. 
Οποιοδήποτε άλλο φίδι συναντήσουμε στη χώρα μας είναι ακίνδυνο για εμάς. 
Σε όλες τις περιπτώσεις δεν δοκιμάζουμε να χειριστούμε ένα φίδι αλλά και δεν το σκοτώνουμε. Το αφήνουμε να συνεχίσει το δρόμο του. Όλα τα ερπετά της χώρας προστατεύονται από το νόμο.

Στη χώρα μας μεταξύ
 όλων των ερπετών μόνο οι οχιές είναι επικίνδυνες για τον άνθρωπο. Όλα τα υπόλοιπα είδη είναι εντελώς ακίνδυνα για εμάς. Μια οχιά για να μας δαγκώσει πρέπει να την πιάσουμε, να την πατήσουμε ή να την πλησιάσουμε σε απόσταση μερικών δεκάδων εκατοστών. 
Οι οχιές είναι ήπιου χαρακτήρα φίδια, αργοκίνητα και ποτέ δεν θα μας πειράξουν αν δεν τις ενοχλήσουμε και νιώσουν απειλή. Ποτέ μια οχιά ή οποιοδήποτε άλλο φίδι δεν θα μας κυνηγήσει και όλα τα άλλα είναι μακρυνοί μύθοι  που δεν έχουν καμιά σχέση με την πραγματικότητα όσο αληθοφάνεια και να είχαν όταν μας τα έλεγαν. .
(Βρείτε περισσότερες πληροφορίες για τα ζώα αυτά στο https://www.facebook.com/herpetofauna.gr/?hc_ref=ARSkVF-Jt1BLxtC8H3Ya_Zt--chKgiTUp-E5nsezMTLybtfYX11D1Ols2Bjj1XwEuOo)

Πως αναγνωρίζουμε την οχιά : 


Τα άλλα άκακα και ακίνδυνα φίδια της χώρας μας:

 

Κυριακή, 25 Μαρτίου 2018

Ζήτω η 25η Μαρτίου. Ζήτω το Ελληνικό έθνος !!!



"Και χαρείτε σήμερα μαζί αδέρφια κι αδερφές τη Μεγάλη μας διπλή γιορτή που είναι γιορτή της πίστης και της λευτεριάς.
Ζήτω η 25η Μαρτίου
Ζήτω το Ελληνικό έθνος". 

Κυριακή, 18 Μαρτίου 2018

Γκάϊντα με τον Κουτσκουγιάννη (70 λεπτά) - Ριζώματα Πιέρια Όρη.


Φύγετε φίδια, φύγετε γκουστέρια ..


Στις 25 του Μάρτη (ημέρα Ευαγγελισμού της Θεοτόκου αλλά και της επανάστασης του 1821) γίνεται το έθιμο του εξορκισμού των ερπετών.
Τη μέρα αυτή, σύμφωνα με την λαϊκή μας παράδοση όλα τα ερπετά ξυπνούν από την χειμερία νάρκη και γι' αυτό, από τον φόβο κυρίως του επικίνδυνου δαγκώματος της οχιάς  κατά την καλοκαιρινή αγροτική περίοδο νέοι κυρίως οργανώνονταν σε ομάδες και με αναμμένους πυρσούς και κυπριά (κουδούνια ζώων) γυρνούσαν στους δρόμους του χωριού λέγοντας το παρακάτω τραγούδι:
"Φύγειτει φίδια
φύγειτει γκουστέρια
να ο παπάς που έρχεται 
με το κουτσολέμδο
θα σας κόψει το κεφάλι
θα σας ρίξει στο ποτάμι".

ή 

"Φύγειτει φίδια
φύγειτει γκουστέρια
η βαγγιλτζμός που ήρθει
δα σας κόψ'(ει) του κιφάλ'(ι)
δα σας ρίξ'(ει) στου ποτάμ'(ι)".

Το έθιμο ολοκληρώνεται με το μάζεμα των κουδουνιών που χρησιμοποιήθηκαν και απόθεσή τους στους φούρνους των σπιτιών που συμβολίζει το κάψιμο των επικίνδυνων ερπετών στην πυρά. 
του Γιάννη Τσιαμήτρου, από το βιβλίο "Λαογραφία και παράδοση των Ημαθιώτικων Πιερίων. Ένας κόσμος που χάνεται"  εκδόσεις iwrite.gr

Πέμπτη, 8 Μαρτίου 2018

Μάνα μου τα λουλούδια μου (Παραδοσιακό Ριζώματα - Πιέρια Όρη)

Τραγούδι: "Μάνα μου τα λουλούδια μου" Φωνή: Μοτσιόπουλος Αθανάσιος.
Ηχογράφηση από την εκδήλωση για το βιβλίο του Ιωάννη Βαϊνά "Τα Δημοτικά τραγούδια Ριζωμάτων Πιερίων Ημαθίας" που έγινε στην Αντωνιάδειο Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών Βέροιας στις 7 Μαρτίου 2018. (δείτε όλόκληρη την εκδήλωση εδώ: https://rizwmata.blogspot.gr/2018/03/blog-post.html)






Δεν ήταν άντρες στα χωριά (Παραδοσιακό Ριζώματα - Πιέρια Όρη)


Τραγούδι: "Δεν ήταν άντρες στα χωριά" Φωνή: Αγγελίνα Βαϊνά/Παπαγεωργοπούλου.
Ηχογράφηση από την εκδήλωση για το βιβλίο του Ιωάννη Βαϊνά "Τα Δημοτικά τραγούδια Ριζωμάτων Πιερίων Ημαθίας" που έγινε στην Αντωνιάδειο Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών Βέροιας στις 7 Μαρτίου 2018. (δείτε όλόκληρη την εκδήλωση εδώ: https://rizwmata.blogspot.gr/2018/03/blog-post.html)





" 'Αϊντε δεν ήταν άντρες στα χωριά, δεν ήταν παλικάρια, 
μια δόλια μα - μαριούλα μου, μια δόλια μάνα κάθονταν, 
άϊντε μια δόλια μάνα κάθονταν στον πλάτανο στη ρίζα, 
μοιριολογούσε μωρ' μαγιούλα μου, μοιριολογούσε κι έκλαιγε, 
άϊντε μοιριολογούσε κι έκλαιγε, μοιριολογά και λέγει, 
δεν ήταν α- μωρ' μαριούλα μου, δεν ήταν άντρες στα χωριά, 
άϊντε δεν ήταν άντρες στα χωριά, δεν ήταν παλικάρια, 
κι αγάπησες μωρέ μαριούλα μου, κι αγάπησες τον σουλεϊμάν, 
άϊντε κι αγάπησες τον σουλεϊμάν, τον παλιοναρβανίτη, 
που 'χει γυναι- μωρ' μαριούλα μου, που 'χει γυναίκες δώδεκα, 
άϊντε που 'χει γυναίκες δώδεκα, και εγγόνια εικοσπέντε, 
και την μαριω- ωρε μαριούλα μου, και την μαριώ αγάπησε, 
άϊντε και την μαριώ αγάπησε, ο πρώτος εγγονός του, 
σαν το 'μαθε μωρ' μαριούλα μου, σαν το 'μαθε ο σουλεϊμάν, 
άϊντε σαν το 'μαθε ο σουλεϊμάν, στον πλάτανο στη ρίζα, 
τους πήρε και μωρ' μαριούλα μου, τους πήρε και τους κρέμασε".

Η εκδήλωση για το βιβλίο του Ι. Βαϊνά «Τα Δημοτικά τραγούδια Ριζωμάτων Πιερίων Ημαθίας».


Η παρουσίαση του βιβλίου «Τα Δημοτικά τραγούδια Ριζωμάτων Πιερίων Ημαθίας» του συγγραφέα Ιωάννη Βαινά, στην Αντωνιάδειο Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών Βέροιας. Ένα βιβλίο θησαυρός παραδοσιακών τραγουδιών.



Περιεχόμενα:
00:00 Πρόλογος για το βιβλίο από τον αντιδήμαρχο πολιτισμού  Γ. Σοφιανίδη, τον χοροδιδάσκαλο Γιάννη Τσαμήτρο, την αντιπρόεδρο του Λυκείου Ελλήνων Αλκμήνη Μπεμπέτσου και τον δικηγόρο και γραμματέα του Δημοτικού Συμβουλίου Αθανάσιο Αποστολόπουλο.
30:40 Μιλάει ο συγγραφέας κ. Ιωάννης Βαϊνας για το βιβλίο του.
39:50 Τραγούδι "δεν ήταν άντρες στα χωριά" με την κ. Αγγελίνα Βαϊνά/Παπαγεωργοπούλου.
45:45 Τραγούδι "μάνα μου τα λουλούδια μου" με τον κ. Θανάση Μοτσιόπουλο.
50:30 Ο πολιτιστικός σύλλογος Ριζωμάτων χορεύει παραδοσιακά τραγούδια.
01:18:51 Ο πολιτιστικός σύλλογος Δασκίου χορεύει παραδοσιακά τραγούδια.
01:44:46 Χορεύουν όλοι μαζί και τελειώνει η βραδυά.



Τετάρτη, 28 Φεβρουαρίου 2018

Γκάϊντα Πιερίων με τον Κουτσκουγιάννη και τον Πούλιο (1986)

Βίντεο με τον Κουτσκουγιάννη και τον Πούλιο το 1986 στη Μελίκη, στο μαγαζί του Γεωργίου Κροκιδά όπου ο ίδιος ο κ.Κροκιδάς είχε βίντεοκάμερα και κατέγραφε όλα τα γλέντια. Ευχαριστούμε τον Στέφανο Κρασοπούλη που μας το έστειλε να το ανεβάσουμε.






Κυριακή, 25 Φεβρουαρίου 2018

Παρασκευή, 23 Φεβρουαρίου 2018

Παράσταση με χορούς, τραγούδια, έθιμα από Ριζώματα και Δάσκιο - Πιέρια Όρη.


Παράσταση με χορούς, τραγούδια και έθιμα από τα Ριζώματα και το Δάσκιο στην Βέροια. Ριζώματα
03:02 Πρωτοχρονιά.
07:26 Παραμονή Πρωτοχρονιάς - Πίτα και φλουρί. 
11:30 Ραγκατζάρια.
18:55 Θεοφάνεια.
24:57 Άγιος Αθανάσιος (18 Ιανουαρίου).
27:22 Τρανή Αποκριά - Χάσκαρς. 
Δάσκιο: 
40:12 Άνοιξη - Κυριακή των Βαϊων.
45:12 Πασχαλιά.
52:19 Τρίτη ημέρα Πασχαλιάς - Πλεχτός χορός. 
                                                                                        57:30 Χορός "Αι μωρή λολή".01:01:35 : Χορός "Σιρβηρό γαϊτάνι".
                                                                                        01:05:43 Χοροί : "εμπάτε αγόρια στο χορό", "πετεινός", "πατρώνα", "Αρκαδιανή", "τσάμικος", "συρτός" από το χορευτικό συγκρότημα της δημοτικής επιχείρησης πολιτισμού Βέροιας. 
                                                                                       1:17:24 Χοροί στο γυμνάσιο/λύκειο Ριζωμάτων.

Η εκδήλωση "τα Ημαθιώτικα Πιέρια στον κύκλο του χρόνου" στη  Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών στη Βέροια. Η διοργάνωση ήταν του Τμήματος χορών της Στέγης (ΚΕΠΑ). Ο κ. Τσιαμήτρος ανέλαβε τα Χριστούγεννα, το 12ήμερο, τις Αποκριές για τα Ριζώματα και το Πάσχα για το Δάσκιο) και ο κ. Σιακαβάρας το Δάσκιο. Χοροί για τα Πιέρια με το συγκρότημα της δημοτικής επιχείρησης πολιτισμού Βέροιας με τον χοροδιδάσκαλο Σάκη Σταυρίδη της ΚΕΠΑ. Ο κ. Θανάσης Γριάτσανος έπαιξε γκαίντα.

Πέμπτη, 22 Φεβρουαρίου 2018

Παραδοσιακοί χοροί Ριζωμάτων με τον Πολιτιστικό-Λαογραφικό Σύλλογο (2013)


Βίντεο από το 31ο Φεστιβάλ Παραδοσιακών Χορών και Μουσικής που διοργάνωσε η "Χορευτική Ομάδα Φοιτητικών Εστιών Θεσσαλονίκης" (Χ.Ο.Φ.Ε.Θ.).
Κινηματοθέατρο Α' Φοιτητικής Εστίας (40 Εκκλησιές Θεσσαλονίκη 19 Απριλίου 2013).



Τετάρτη, 21 Φεβρουαρίου 2018

Περιφορά επιταφίου στα Ριζώματα - Πάσχα 2017.


Βίντεο με την περιφορά του επιταφίου στα Ριζώματα.
Όλο το χωριό με τον παπά Βασίλη από τον Άγιο Αθανάσιο στην Παναγία, μετά στο μσοχώρι και μετά πάλι πίσω στην εκκλησία.
Πάσχα Απρίλιος 2017.




Εκμάθηση παραδοσιακών χορών στα Ριζώματα (Βίντεο)

Βίντεο με γυναίκες των Ριζωμάτων που μαθαίνουν παραδοσιακούς χορούς με τον Θωμά Μελιόπουλο.
(αίθουσα ΚΑΠΗ Ριζωμάτων Απρίλιος 2017)





Πέμπτη, 15 Φεβρουαρίου 2018

Φαγητά της περιοχής μας

κουρκούτι με κεφτέδες
Υπάρχουν δεκάδες ιδιαίτερα φαγητά που συναντώνται τόσο στην περιοχή μας όσο και σε άλλα ορεινά χωριά της χώρας.  Σίγουρα οι άνθρωποι του τόπου μας πολλές φορές αναγκάστηκαν να αυτοσχεδιάσουν για να επιβιώσουν με τους λιγοστούς πόρους που είχαν, άλλοι από τη γη που καλλιεργούσαν και άλλοι από το λιγοστά ζώα που συντηρούσαν. Μπορεί να μην είχαν τα πολλά αλλά ζούσαν αξιοπρεπώς και σίγουρα υγιεινά σε συνδιασμό με την δύσκολη αγροτική ζωή. Μερικά από αυτά τα φαγητά (μεταξύ των δεκάδων άλλων) τα οποία ακόμα μεγαλώνουν γενιές στα χωριά μας είναι :

Κουρκούτι με κεφτέδες. Οι κεφτέδες με κουρκούτι είναι κλασσικό φαγητό του χειμώνα που δίνει δύναμη στα ορεινά μέρη, φαγητό ιδιαίτερης νοστιμιάς και θρεπτικής αξίας. Χρειάζεται κιμάς κτλ για τους κεφτέδες και αφού τους τηγανίσουμε φτιάχνουμε το κουρκούτι , καίμε στην κατσαρόλα αλεύρι ώσπου να μυρίσει , τρίβουμε δυο σκελίδες σκόρδο, διαλύουμε το αλεύρι με πέντε ποτήρια κρύο νερό για να μη σβολιάσει και προσθέτουμε το αλάτι, το πιπέρι και το τηγανόλαδο που έχουμε κρατήσει. και μόλις αρχίσουν να βράζουν προσθέτουμε και τους κεφτέδες, και τους αφήνουμε για 5-10 λεπτά πάνω στη φωτιά, μέχρι να δέσουν όλα τα υλικά.


σπανακόπιτα

Πίτες. Οι πίτες έχουν ξεχωριστή θέση στο τραπέζι των σπιτιών στα ορεινά Πιέρια. Κάθε σάββατο παλιότερα, μαζί με τα "νιβατά" (καρβέλια) έμπαιναν στον ξυλόφουρνο και οι πίτες, είτε πρασόπιτες, είτε σπανακόπιτες, είτε κολοκυθόπιτες και κάθε λογής πίτα. Ένα από τα πιο βασικά φαγητά ακόμα και σήμερα. 

Μπομπότα. Η μπομπότα, η θρεψίνη, το ζαχαρόψωμο και άλλα τρόφιμα «των φτωχών» που χόρταιναν.  Γνωστή και ως το ψωμί ή η πίτα των φτωχών, η μπομπότα ήταν η εναλλακτική του σπάνιου σε δύσκολες περιόδους αλευριού από σιτάρι. Ήταν στην ουσία ένας χυλός από καλαμποκάλευρο, αλατισμένο νερό και λάδι, αυγό ή κάποια γέμιση, αν υπήρχε.

Τραχανάς. Στην ύπαιθρο ο τραχανάς ήταν πιο διαδεδομένος. Ο τραχανάς, ξινός ή γλυκός, είναι φτιαγμένος από αλεύρι και γάλα ή γιαούρτι. Φαγητό που επανήλθε το τελευταίο διάστημα, ακόμα και στις κουζίνες μεγάλων σεφ, που αποφάσισαν να πρωτοτυπήσουν με μια επιστροφή σε παλιές αξίες, κάνοντας τάση το «τραχανότο». (δείτε πως φτιάχνεται ο τραχανάς στα Ριζώματα εδώ https://rizwmata.blogspot.gr/search/label/ΤΡΑΧΑΝΑΣ)


λαγγίτες
Λαγγίτες.  Άλλο ένα φαγητό βασισμένο στο αλεύρι με ιδιαίτερα  θρεπτικές ιδιότητες επίσης. Κοσκινίζουμε λίγο αλεύρι, βάζουμε σε ένα μπωλ την μαγιά, την ζάχαρη και διαλύουμε με λίγο χλιαρό νερό. Προσθέτουμε το μείγμα της μαγιάς και το νερό στο αλεύρι, ανακατεύουμε πολύ καλά μέχρι να πάρουμε ένα παχύρευστο χυλό. 
Σκεπάζουμε και αφήνουμε τον χυλό για 30 λεπτά  και σε ένα τηγάνι βάζουμε το ελαιόλαδο να ζεσταθεί καλά. Ρίχνουμε τον χυλό, σχηματίζοντας στρογγυλές τηγανίτες. και τηγανίζουμε και από τις 2 πλευρές μέχρι να ροδίσουν και να αποκτήσουν ωραίο χρυσό χρώμα!
Σερβίρουμε με μέλι, ζάχαρη άχνη, κανέλα, είτε με μαρμελάδα ή τυριά.




ΤσιουγαρίδεςΣε παλαιότερες εποχές κάθε οικογένεια είχε το γουρουνάκι της, που «θυσιαζόταν» κοντά στα Χριστούγεννα. Επειδή όμως δεν έπρεπε να πάει χαμένο καθόλου κρέας, τα μικρά κομμάτια από ξύγκι που περίσσευαν, έμπαιναν σε καζάνια με νερό και αλάτι, και προέκυπταν κομμάτια χοιρινού σαν μπέικον, που διατηρούνταν ως και τα επόμενα Χριστούγεννα.


σαρμάδες
Σαρμάδες. Οι μοναδικοί σαρμάδες, σχεδόν "λαχανοντολμάδες" με αβγολέμονο, με γερά και όχι χοντρά φύλλα λάχανου, ζεματισμένα για 20 λεπτά μετά γεμισμένα με ρύζι, κιμά, μυρωδικά  βράζουν στην κατσαρόλα.  



Τρίτη, 30 Ιανουαρίου 2018

Η ιστορία και οι ονομασίες των Ελληνικών φύλων.

Πελασγοί: Τό κοινό όνομα όλων τών προϊστορικών καί προκατακλυσμιαίων Ελληνικών φύλων. Σύγχρονοι ιστορικοί, αρχαιολόγοι και γλωσσολόγοι έχουν προσπαθήσει να συνδέσουν τους "Πελασγούς", έναν όρο με μάλλον ασαφές περιεχόμενο, με διάφορους υλικούς πολιτισμούς, γλωσσολογικές ομάδες κ.λ.π. αλλά πρόκειται περί άλυτου "προβλήματος".
Οι συνεχείς επεξεργασίες των ελληνικών παραδόσεων και μύθων καθιστούν δύσκολο το διαχωρισμό σαφών "αναμνήσεων ιστορικών γεγονότων" και μυθοπλασίας όσον αφορά τις πληροφορίες που δίνουν οι αρχαίοι συγγραφείς για τους Πελασγούς. Περιοχές όπως η Θεσσαλία και η Αττική θεωρούνταν παραδοσιακά ως περιοχές στις οποίες κατοικούσαν Πελασγοί. Γενάρχης των Πελασγών αναφέρεται ο Πελασγός. Με τ' όνομά του συνδέθηκαν πολυάριθμοι θρύλοι και παραδόσεις. 
Ηρόδοτος, Ιστορίαι, Βιβλίο Ζ', 94 - Ἴωνες δὲ ὅσον μὲν χρόνον ἐν Πελοποννήσῳ οἴκεον τὴν νῦν καλεομένην Ἀχαιίην, καὶ πρὶν ἢ Δαναόν τε καὶ Ξοῦθον ἀπικέσθαι ἐς Πελοπόννησον, ὡς Ἕλληνες λέγουσι, ἐκαλέοντο Πελασγοὶ Αἰγιαλέες, ἐπὶ δὲ Ἴωνος τοῦ Ξούθου Ίωνες". 
Αχαιοί: Ελληνικό φύλο πού ήλθε από τήν Ήπειρο. Τό όνομα προέρχεται απ' τόν Αχαιό γιό τού Ξούθου, εγγονό τού Έλληνα καί δισέγγονο τού Δευκαλίωνος. Στήν εκστρατεία κατά τής Τροίας περί τό 1200 π.Χ κατά τήν συμβατική ιστορία έλαβαν μέρος 44 ηγεμόνες, από τήν Ήπειρο καί Θεσσαλία μέχρι τήν Κρήτη, αυτόνομοι μέν αλλά στά μάτια τών ξένων φάνταζαν ως έν έθνος, όπως άλλωστε ήταν αφού ίσχυε τό όμαιμον, τό ομόγλωσσον τό ομόθρησκον καί κυρίως η κοινή συνείδησις. Τούς απέδιδαν δέ διάφορα ονόματα, όπως Αργείοι, Δαναοί, Αχαιοί μέ κυρίαρχο τό Αχαιοί. 
Ίωνες: Ελληνικό φύλο πού ήλθε κι αυτό από τήν Ήπειρο καί τά παράκτια νησιά τού Ιονίου. Τό όνομα έλκει τήν καταγωγή του από τόν Ίωνα, αδελφό τού Αχαιού, γιό τού Ξούθου, εγγονό τού Έλληνα καί δισέγγονο τού Δευκαλίωνος. Εγκαταστάθηκαν περί τό 1900 π.Χ. κατά τήν συμβατική πάντα ιστορία στήν Αττική. Ήλθαν σέ επαφή μέ τούς ανατολικούς λαούς καί γι αυτό τόν λόγο οι τελευταίοι αποκαλούσαν όλους τούς Έλληνες Ίωνες (Γιουνάν ), πράγμα πού εξακολουθεί νά ισχύει καί σήμερα καί μάλιστα καί η ίδια η Ελλάδα αποκαλείται Γιουνανιστάν.
Οι Ίωνες κατά την εποχή του Χαλκού ήταν εξαπλωμένοι μεταξύ της Εύβοιας, της Αττικής και της βορειοανατολικής Πελοποννήσου. Το 1100 π.Χ. περίπου κατά την αρχή της γεωμετρικής περιόδου, που σηματοδοτήθηκε από την κάθοδο των Δωριέων, οι ανακατατάξεις στο εσωτερικό της Ελληνικής χερσονήσου τους ανάγκασαν να εγκαταλείψουν μεγάλο μέρος της περιοχής στην οποία ζούσαν. Οι μετακινήσεις αυτές των αρχαίων ελληνικών φύλων ονομάζονται Α' Ελληνικός αποικισμός.
Οι Ίωνες λοιπόν μετακινήθηκαν προς τα ανατολικά δημιουργώντας αποικίες στα νησιά του Αιγαίου (Χίος, Σάμος κ.α.) καθώς και στην κεντρική Μικρά Ασία, στην περιοχή γνωστή ως Ιωνία. Το μεγαλύτερο μέρος των νησιών του Αιγαίου, με εξαίρεση τη Λέσβο, την Τένεδο και τη Ρόδο αποικήθηκε από τους Ίωνες, ενώ οι σημαντικότερες αποικίες στην Ιωνία ήταν η Μίλητος και η Έφεσος. 
Η δημιουργία αποικιών στη Μικρά Ασία ήταν μια προοπτική που χρόνια απασχολούσε τα αρχαία ελληνικά φύλα και κυρίως τους Αχαιούς, δεδομένου ότι ήταν πολύ πιο εύπορα από την ορεινή και σχετικά άγονη ελληνική χερσόνησο.
Οι Ίωνες μιλούσαν την ιωνική διάλεκτο. Η διάλεκτος αυτή αποτελεί τη γλώσσα της επικής ποίησης, καθώς το ομηρικό ιδίωμα έχει ως βάση του την ιωνική εμπλουτισμένη με στοιχεία από την αιολική και την αρκαδοκυπριακή. Οι λυρικοί ποιητές όπως ο Τυρταίος, ο Αρχίλοχος και άλλοι, χρησιμοποιούσαν την ιωνική διάλεκτο για τις ελεγείες τους. Επίσης ιστορικοί όπως ο Ηρόδοτος έγραφαν στην ιωνική. Χαρακτηριστικά τα α και ε μακρά γράφονται η και η εξάλειψη του συμφώνου F (δίγαμμα).
Επίσης ο σχηματισμός των απαρεμφάτων σε -ναι είναι ιωνικό στοιχείο.Κατά τον 6ο αιώνα π.Χ. η Μίλητος και η Έφεσος έγιναν κέντρα όσον αφορά τη σκέψη πάνω στο φυσικό κόσμο. Με βάση αυτή τη σκέψη δημιουργούνταν υποθέσεις που εξηγούσαν τα φυσικά φαινόμενα χωρίς να αποδίδεται το αίτιό τους στο θείο, όπως γινόταν μέχρι τότε. Οι υποθέσεις αυτές διαχέονταν από την έρευνα και από προσωπικές εμπειρίες. Οι εκπρόσωποι αυτού του κινήματος λέγονταν «Φυσικοί» ή «Φυσιολόγοι». Κύριος εκπρόσωπος ήταν ο Θαλής ο Μιλήσιος, ο οποίος ήταν κι ένας από τους επτά σοφούς της αρχαίας Ελλάδας. Και ο λεγόμενος "σκοτεινός" φιλόσοφος Ηρακλειτος από την Έφεσο. 
Δωριείς: Οι Δωριείς ήταν ελληνικό φύλο, ένα από τα τέσσερα της αρχαιότητας, το οποίο καταγόταν σύμφωνα με τις γραπτές παραδόσεις από την οροσειρά της Πίνδου. Κατά την παλαιά παραδοσιακή θεωρία και κάτω από αδιευκρίνιστες συνθήκες, οι Δωριείς κατέβηκαν στη νότια Ελλάδα περίπου τον 12ο π.Χ. αιώνα και κατέλυσαν τον Μυκηναϊκό πολιτισμό, καθώς διέθεταν όπλα από σίδηρο, που ήταν ανώτερα από τα χάλκινα των Μυκηναίων.
Νεώτερες όμως μελέτες συνδυάζουν την έλλειψη αρχαιολογικών ευρημάτων που να συνηγορούν σε μια τέτοια βίαιη εισβολή και γλωσσολογικών στοιχείων από την αποκρυπτογράφηση της Γραμμικής Β, και αμφισβητούν έντονα την εκδοχή αυτή.
Η μετακίνησή τους αυτή, που είναι γνωστή ως "Κάθοδος των Δωριέων", παραμένει μέχρι σήμερα ένα από τα σκοτεινότερα σημεία της ελληνικής ιστορίας. Σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, όταν βασίλευε ο Δευκαλίων, οι Δωριείς κατοικούσαν στην Φθιώτιδα. Από εκεί, ενώ βασιλιάς τους ήταν ο Δώρος, από τον οποίο πήραν και το όνομά τους, πήγαν στις πλαγιές της Όσσας και του Ολύμπου, στην περιοχή που ονομαζόταν Ιστιαιώτις. Οι Κάδμειοι τους ανάγκασαν να εγκαταλείψουν την περιοχή αυτή και να εγκατασταθούν στην Πίνδο, σε μια περιοχή που εκτείνεται από την περιφέρεια Καστοριάς, Γρεβενών έως και την επαρχία Μετσόβου, όπου ονομάστηκαν Μακεδνοί. 
Από εκεί ξεκίνησε η λεγόμενη "Κάθοδος των Δωριέων" στα τέλη του 12ου αιώνα π.Χ., μέσω του περάσματος της Δεσκάτης, που αποτέλεσε ιστορικό γεγονός μεγάλης σπουδαιότητας, και είχε το χαρακτήρα εγκατάστασης ενός λαού σε πιο εύφορα και προσοδοφόρα εδάφη.
Αυτή η εσωτερική μετανάστευση των Δωριέων αποτέλεσε τμήμα της γενικότερης προσπάθειας των δυτικών φυλετικών ομάδων να κατακτήσουν νέες περιοχές. Οι ακριβείς συνθήκες της μετακίνησής τους προς νότον παραμένουν άγνωστες. Οι Δωριείς αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τους τόπους εγκατάστασής τους, καθώς είτε δέχτηκαν την πίεση άλλων φυλετικών ομάδων, είτε οι διαθέσιμοι φυσικοί πόροι δεν επαρκούσαν.
Ενώ παλαιότερα εικάζοταν ότι η εξάπλωση των Δωριέων ήταν το κυριότερο αίτιο κατάρρευσης του μυκηναϊκού κόσμου, οι ιστορικοί σήμερα τείνουν στην αντίθετη εκδοχή, ότι η κατάρρευση του μυκηναϊκού κόσμου των Αχαιών αποτέλεσε το κυριότερο αίτιο της γρήγορης εξάπλωσης του δωρικού στοιχείου. Συγκεκριμένα, υποστηρίζεται η άποψη ότι ότι οι Δωριείς ήταν ένα ελληνικό ποιμενικό και πρωτόγονο σχετικά φύλο που κατοικούσε στις ορεινές περιοχές της Ελλάδας, και το οποίο μετά τη διάλυση του μυκηναϊκού κόσμου κατέλαβε πεδινές περιοχές. 
Πέρα από τις μαρτυρίες των ιστορικών, υπάρχει και το αντίστοιχο μυθολογικό πλαίσιο. Οι Δωριείς κατάγονταν από τον Δώρο, γιο του Έλληνα, ο οποίος είχε υπό την εξουσία του την ηπειρωτική Ελλάδα. Σε αυτούς κατέφυγαν οι απόγονοι του Ηρακλή, μετά το θάνατο του Ύλλου και τον διωγμό τους από την Πελοπόννησο.
Ακόμη, αναφέρεται ότι, όταν οι Ηρακλείδες έφθασαν στον Αιγιμιό, βασιλιά των Δωριέων, ο Ύλλος ζούσε. Ο Αιγιμιός υιοθέτησε τον Ύλλο και μαζί με τους δυο γιους του, Πάμφυλο και Δυμάνα, τον έκανε συγκληρονόμο στο ένα τρίτο του βασιλείου του. Διωγμένοι από τα γειτονικά φύλα οι Δωριείς κατέφυγαν, μετά από πολλές μετακινήσεις, στη Δωρίδα και από εκεί στην Πελοπόννησο. Τη χώρα τη μοίρασαν οι δισέγγονοι του Ύλλου, Τήμενος, Κρεσφόντης και Αριστόδημος, μαζί με τους Πάμφυλο και Δυμάνα. Την κατάκτηση της Πελοποννήσου και την κυριαρχία τους στους αχαϊκούς πληθυσμούς, οι Δωριείς την ερμήνευσαν με το μύθο της "επανόδου των Ηρακλειδών", δηλαδή την επιστροφή των απογόνων του Ηρακλή στην αρχαία τους κοιτίδα. 
Αιολείς: Ήλθαν από τήν Θεσσαλία περί τό 1900 π.Χ. εγκαταστάθηκαν στήν Πελοπόννησο καί συγχωνεύτηκαν μέ τούς Αχαιούς. Τό όνομα ανατρέχει φυσικά στόν Αίολο τόν γιό τού Έλληνα καί εγγονό τού Δευκαλίωνος. Γιός τού Αιόλου ήταν ο Αθάμας, ο οποίος μέ τήν Νεφέλη έκανε τόν Φρίξο καί τήν Έλλη, εξ ής καί ο Ελλήσποντος καλείται. 
Γραικοί: Από τόν Γραικό πού όπως καί ο Έλλην γενεαλογείται απ' τόν Δευκαλίωνα ή κατ' άλλους θεωρείται αδελφός τού Λατίνου. Τό όνομα ετυμολογείται από τό γηραιός καί γραία κι αυτό από τήν Γαία καί επομένως αντιλαμβάνεται κανείς τό παμπάλαιον αφ' ενός τού ονόματος αφ' ετέρου δέ τό γηγενές αυτού.
Επεκράτησε κατά τούς μέσους χρόνους (ανασυρθέν φυσικά από τό βαθύτατο παρελθόν) ως εθνική ονομασία τών Ελλήνων ιδίως στήν ύπαιθρο, διότι τό Έλληνες σήμαινε πλέον ειδωλολάτρες. Διά τών Λατίνων πού τό παρέλαβαν από τήν γειτονική Ήπειρο διαδόθηκε στήν Δύση (παρεφθάρη φυσικά όπως άλλωστε καί η Ελληνική γλωσσα πού κατακρεουργημένη κατέληξε στίς διαφόρους διαλέκτους), καί έχουμε τό γνωστό Graeci καί τά σημερινά ακατανόητα Greece, Grece, καί τά λοιπά παρόμοια.
Μετά μάλιστα τήν δημιουργία νέας αυτοκρατορίας απ' τούς Δυτικούς μέ φορέα τού αξιώματος τόν Κάρολο τό 800 μ.Χ., πού ήταν τό αποκορύφωμα τής διάστασης μεταξύ τής παπικής εξουσίας καί τής πολιτικής εξουσίας τής Κωνσταντινουπόλεως, έγινε κατασυκοφάντησις τών Ελλήνων, ώστε τό όνομα Γραικός νά σημαίνει αίρεση καί κατά τούς χρόνους τής Φραγκοκρατίας μάλλιστα ενισχύθηκε εντονότατα ο μισελληνισμός. Γνωστή είναι η φράση τού " πρωθυπουργού" τού Κ. Παλαιολόγου Λουκά Νοταρά " κρειττότερον ιδείν εν μέσει Πόλει φακιόλιον Τούρκου ή ρωμαϊκήν καλύπτραν". Νά σημειώσουμε μέ τήν ευκαιρία ότι ο Κάρολος ζήτησε σέ γάμο τήν 1η γυναίκα αυτοκράτειρα τήν Ειρήνη τήν Αθηναία.
Μετά τήν πτώση τής Πόλης, εκτός από τό ρεύμα λογίων πού συνέρευσε στήν Δύσι καί προκάλεσε τήν αναγέννηση, υπήρξαν καί πολλοί δυστυχείς πρόσφυγες, πολλοί από τούς οποίους παρανομούσαν γιά νά καταφέρουν νά επιβιώσουν καί αυτό συνέτεινε ώστε τό "Γραικός" νά σημαίνει καί "απατεών". 
Δαναοί: Ελληνικό φύλο, πού προερχόμενο από τήν Ήπειρο, εγκαταστάθηκε κυρίως στήν Πελοπόννησο περί τό 2000 π.Χ. Timeo Danaos et dona ferentes (= φοβούμαι τούς Δαναούς καί δώρα φέροντας). Η φράση αυτή ανήκει στόν γαλάτη Βιργίλιο καί ασφαλώς εκφράζει τόν φθόνο κατά τών Ελλήνων αλλά καί τήν προσπάθεια υποτίμησης τού Ελληνικού Πνεύματος πού ήταν κυρίαρχο ακόμα καί κατά τήν Ρωμαϊκή στρατιωτική κυριαρχία. Άλλωστε κατά τόν Οράτιο " η Ελλάς ηττηθείσα τόν τραχύν νικητήν ενίκησε καί τάς τέχνας εισήγαγε εις τό αγροίκον Λάτιον". 
Σελλοί: Κατά τόν Αριστοτέλη πανάρχαιοι κάτοικοι τής κεντρικής Ηπείρου πού καλούνταν τότε μέν Γραικοί, τώρα δέ Έλληνες. Απ' τό όνομα αυτό κατά μία εκδοχή καί τό Έλληνες. 
Έλληνες: Τό ελληνικό φύλο τού Αχιλλέα πού κατοικούσε τήν Φθία. Εκαλούντο καί Μυρμιδόνες. Ήλθε από τήν Ήπειρο καί επεκτάθηκε σέ ευρύτερη περιοχή. Τό όνομα προέρχεται από τόν Έλληνα, γιό τού Δευκαλίωνος πού γεννήθηκε μέ "σπέρμα Διός".
Τόν 8ο π.Χ. αιώνα όλα τά Ελληνικά φύλα πήραν αυτό τό όνομα. Στά πρώτα χρόνια τής επικράτησης τού Χριστιαννισμού τό όνομα Έλλην κατέληξε νά σημαίνει ειδωλολάτρης. Απ' τόν 9ο αιώνα όμως μέ τόν Φώτιο καθηγητή καί μετέπειτα πατριάρχη, πού τό σπίτι του είχε μετατραπεί σέ κέντρο φιλολογικών συναναστροφών, πού επανιδρύθηκε τό Πανεπιστήμιο Κωνσταντινουπόλεως καί συνεστήθη πλήθος άλλων ιδιωτικών ανωτάτων σχολών έχουμε επανεμφάνιση τού ονόματος "Έλλην".
Τόν 11ο αιώνα έχομε νέα ενίσχυση τού ονόματος μέ τόν Μιχαήλ Ψελλό καί τήν Άννα Κομνηνή. Ο Θεόδωρος Β' Λάσκαρις αυτοκράτωρ Νίκαιας έλεγε: " Πάσαν τοίνυν φιλοσοφίαν καί γνώσις Ελλήνων εύρεμα...Σύ δέ ώ Ιταλέ τίνος ένεκεν εγκαυχά;" Ο Γεώργιος Γεμιστός τόνιζε στόν Μανουήλ Παλαιολόγο, ότι οι άνθρωποι, τών οποίων ηγείται είναι "Έλληνες" τό γένος ως ή τε φωνή καί η πάτριος παιδεία μαρτυρεί. 
https://olympospress.blogspot.gr/

Παρασκευή, 19 Ιανουαρίου 2018

Το ιδιοκτησιακό καθεστώς του δάσους Ριζωμάτων


Το δάσος στα Ριζώματα έχει έκταση 43.000 στρέμματα και επί τουρκοκρατίας ανήκε στον Αλή Πασά. Αυτός το έδωσε σ' έναν συγγενή του, τον Τεφίκ Μπέη και σε μια γυναίκα επίσης συγγενή, τη Φατμέ η οποία κατείχε το 1/21.
Με την απελευθέρωση εκατόν είκοσι ένας κάτοικοι των Ριζωμάτων αγόρασαν το δάσος από τους μπέηδες και κάθε μεριδιούχος πήρε από από 336 στρέμματα αλλά επειδή οι κάτοικοι ήταν φτωχοί αναγκάστηκαν να πάρουν δάνειο από την τράπεζα με αποτέλεσμα το δημόσιο να κατέχει το 1/5 του δάσους των Ριζωμάτων.  Από τότε μέχρι σήμερα το δάσος ανήκει στους τότε αγοραστές μόνο που οι μεριδιούχοι λόγω κληρονομικών υποδιαιρέσεων είναι πολύ περισσότεροι.

Το δάσος ορίζεται βόρεια από τη Σφηκιά, δυτικά από το Δάσκιο, νότια από το καταφύ και το Ελατοχώρι και ανατολικά από το Πολυδένδρι. Στον συναιτερισμό Ριζωμάτων ανήκει και ένα δασοτεμάχιο μεταξύ Ελατοχωρίου, Μοσχοποτάμου, Πολυδενδρίου και Μεριάνας.
Επίσης, ιδιόρρυθμο καθεστώς ισχύει και στην περιοχή της "Λιάχας" καθώς 500 περίπου στρέμματα δέντρων ανήκουν στο Καταφύ ενώ το έδαφος στα Ριζώματα. Και αυτό διότι ο γνωστός ληστής Γιαγκούλας, ο οποίος δρούσε στην περιοχή "πίεσε" μια δικαστική επιτροπή να αποφανθεί υπέρ των υλοτόμων του Καταφυγίου και όχι υπέρ των κτηνοτρόφων και των καλλιεργητών πατάτας από τα Ριζώματα.

Το δάσος του Δασκίου ανήκει στο δημόσιο και αυτό γιατί μετά την απελευθέρωση οι δασκιώτες δεν μπόρεσαν να το αγοράσουν από τους μπέηδες. Του Πολυδενδρίου ανήκει κατά 35% σε ιδιώτες και το υπόλοιπο υπάγεται στην οικονομική εφορία Ημαθίας επειδή ο τελευταίος μπέης δεν είχε κληρονόμους. Της Σφηκιάς, της Ελαφίνας και της Χαράδρας  ανήκουν σε ιδιώτη.
Τετραγωνικά χιλιόμετρα δάσους ανά χωριό στα Πιέρια


Ξυλεία σε κυβικά μέτρα


 πηγή: βιβλίο "Λαογραφία και παράδοση των Ημαθιώτικων Πιερίων - Ένας κόσμος που χάνεται" του Ιωάννη Τσιαμήτρου (εκδόσεις iwrite.gr)

Τετάρτη, 10 Ιανουαρίου 2018

Ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός, το πέρασμα από τα χωριά μας και η παράδοση.

Ο σιδερένιος σταυρός του αγίου στο Πολυδένδρι
Από την περιοχή μας, τα Ημαθιώτικα Πιέρια σύμφωνα με την παράδοση πέρασε ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός.
Αφού ζήτησε να πιεί νερό στη Μπόστιανη (Ριζώματα) του έδωσαν και τους είπε: "να κάθεστε στη σκιά και να ξεκουράζεστε" και γίνηκαν μπόσκοι.
Στη Βόσοβα (Σφηκιά) τον είπαν: "φύγε, έχουμε δλειά" και αυτός απάντησε : "να δλεύετε και να μη σταματάτε".
Και στην Κόκοβα (Πολυδένδρι) που τον καλοδέχτηκαν τους είπε: "να έχετε παράδες και να κάθεστε" (μαρτυρία πατέρα Βασιλείου Βουλιουβάση, εφημερίου Ριζωμάτων που την άκουσε από τον παλιό επίτροπο Ι.Ν Αγίου Δημητρίου Ηλία Ντόντη όταν εφημέρευε στο Πολυδένδρι).

Πρόσφατα επιβεβαιώθηκε η παράδοση για τον σταυρό του Αγίου Κοσμά του Αιτωλού που έμπηξε σε μια μικρή βελανιδιά στο κοιμητήριο του χωριού, στην Κόκοβα (Πολυδένδρι) στα ορεινά Ημαθιώτικα Πιέρια.
Γύρω σα 1775 λοιπόν στην περιοχή των Πιερίων υπήρχε λοιμός θατατηφόρου μεταδοτικής ασθένειας, πανούκλας ή γρίππης η οποία αφάνισε πολλά χωριά. Την εποχή εκείνη ο Άγιος Κοσμάς περιόδευε στον Όλυμπο και ευλογούσε τα αρματολίκια (περιφέρειες δράσης ομάδας κλεφταρματολών) και τους ταϊφάδες (στρατοί ατάκτων).
Τότε οι προύχοντες της Κόκοβας αποφάσισαν να προσκαλέσουν τον Άγιο και να κάνει λιτανεία στο χωριό για να αποφύγουν τον κίνδυνο της ασθένειας. Ο Άγιος Κοσμάς ευχαρίστησε τους προύχοντες, ήρθε στο χωριό και στην εκκλησία του Αγίου Αθανασίου τέλεσε ολονύκτια αγρυπνία με συμμετοχή όλων των κατοίκων.
Στη συνέχεια σταύρωσε το χωριό σε τέσσερα σημεία ανατολικά, δυτικά, βόρεια και νότια με
Η βελανιδιά με τον σταυρό στον Ι.Ν Αγίου Αθανασίου (Πολυδένδρι)
σιδερένιους σταυρούς. Ένας σταυρός ετέθη στον μεγάλο δέντρο (δέντρος=βελανιδιά) κοντά στα σπίτια των Χορμοβαίων και γι' αυτό εκεί η τοποθεσία ονομάζεται ακόμα "Σταυρός". Υπήρχαν μέχρι πρόσφατα τρεις δέντροι και στον μεσαίο ήταν καρφωμένος ο σταυρός (που τον έβλεπαν οι παλιότεροι όπως αναφέρει η γερόντισσσα Ολυμπία Μπατσαρά).
Ο δεύτερος σταυρός τοποθετήθηκε στη μεγάλη βελανιδιά στον περίβιλο της εκκλησίας του Αγίου Νικολάου το οποίο δεν υπάρχει σήμερα γιατί κόπηκε τη δεκαετία του '80.
Ο τρίτος σταυρός μπήκε στην τοποθεσία "πίσ στ' αλώνια" κάτω από μια πέτρινη πλάκα όπου σήμερα είναι το χωράφι του Θωμά Δούλαλα και κατά μια άλλη διήγηση τοποθετήθηκε στην περιοχή "κλαδερίνη" στον δρόμο προς τα άλλα χωριά.
Και ο τέταρτος σταυρός ετέθη στην υπεραιωνόβια βελανιδιά, το δέντρο που υπάρχει ακόμα και σήμερα στο κοιμητηριακό ναό του Αγίου Αθανασίου του χωριού.
Έτσι, όλοι οι κάτοικοι του χωριού ξεπέρασαν τον θανατηφόρο λοιμό σώοι και αβλαβείς ενώ άλλα χωριά που δεν υπάρχουν πια (όπως η Παλαιογκορτσιά, η Γκιόνη, το Ιτέβο), αφανίστηκαν. "Η πίστη σας" είπε φεύγοντας "σας έσωσε". Είστε ευλογημένοι όσοι ζείτε στα βουνά και κυρίως εσείς που είστε στην ποδιά του Ολύμπου".

Τα χρόνια πέρασαν, η βελανιδιά στην οποία είχε καρφωθεί ο  ένας σταυρός άρχισε να ξεραίνεται και ήταν επικίνδυνη. Έτσι αποφασίστηκε να κοπεί το δέντρο και τα ξύλα του πουλήθηκαν σε χωριανό στου οποίου στην στάχη του τζακιού του βρέθηκε ο σταυρός.

Η επίσκεψη του Αγίου στο χωριό αποδεικνύεται με την απήχηση που είχε ο λόγος του στους χωριανούς με την παρατήρηση πως τα εικονίσματα του τέμπλου στον Ι.Ν Αγίου Δημητρίου χρονολογούνται στα 1778, μεταξύ δηλαδή της έλευσης του Αγίου στα Πιέρια (1775) και του μαρτυρικού θανάτου του (απαγχονίστηκε στο "Κολικόντασι" της Αλβανίας από τον Κουρτ-πασά το 1779).

Σήμερα, ο σιδερένιος σταυρός του Αγίου Κοσμά φυλάσσεται στο μοναστήρι της Παναγίας Δοβρά. Κάθε χρόνο, στις 9 Αυγούστου μεταφέρεται στο Πολυδένδρι και τελείται αρχιερατική θεία λειτουργία και έτσι τιμάται το πέρασμα του Αγίου από την περιοχή.

Στη Μπόστιανη (Ριζώματα), σύμφωνα με αφηγήσεις παππούδων, ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός κήρυξε τον λόγο του θεού. Περνούσε μέρες δύσκολες ο Ελληνισμός από την τουρκική κατοχή και τη βαρβαρότητα των μπέηδων. Τόσο ο μπέης του χωριού όσο και οι στρατιώτες ήταν τουρκαλβανοί από το "Λεσκοβίκι" της Αλβανίας, αφού ο Αλή Πασάς που μας είχε υπό την κυριαρχία του είχε εμπιστευθεί στον δικό του μπέη την περιοχή αυτή.

Ο Άγιος Αθανάσιος και οι βελανιδιές στα Ριζώματα
Μια Κυριακή βρέθηκε ο Άγιος στην εκκλησία του Αγίου Αθανασίου που τότε ήταν μικρή διότι οι κάτοικοι ήταν λίγοι και μόλις τελείωσε η λειτουργία βγήκαν όλοι μαζί στο προαύλιο, στάθηκε στο ψηλότερο σημείο ανάμεσα στις δύο αιωνόβιες βελανιδιές και μίλησε για την πίστη στο Χριστό, την πατρίδα και την ελευθερία της.
Είπε "καλύτερα φέσι παρά τιάρα" εννοώντας πως δύσκολα ο Έλληνας χριστιανός μπορεί να
ασπασθεί τον μουσουλμανισμό όσο κι αν υποφέρει ενώ οι καθολικοί με τα σατανικά μέσα που διαθέτουν μπορούν να δελεάσουν τους χριστιανούς με το πρόσχημα πως δεν υπάρχει διαφορά ανάμεσα σε ορθοδοξία και καθολικισμό.

Είπε ακόμα πως "θα 'ρθει καιρός που η θάλασσα και τα πηγάδια θα βρωμίσουν και θα ξεραθούν" εννοώντας τη ρύπανση του περιβάλλοντος.
"Θα γίνουν μεγάλες καταστοφές από πολέμους και αρρώστιες αν δεν μετανοήσει η ανθρωπότητα. Το ζωϊκό βασίλειο θα κατασταφεί και τη θέση του θα πάρουν οι μηχανές και τα σίδερα και ο λίγος κόσμος που θα επιζήσει θα βρίσκει ζώα μόνο σε πολύ απόμερες περιοχές. Στις μεγάλες καταστροφές καλότυχοι θα είναι εκείνοι στα ψηλά βουνά και στην ποδιά του Ολύμπου, εκεί που το κακό δεν μπορεί να φτάσει" .
Σε μια άλλη μαρτυρία λέγεται πως ο Άγιος κοίταξε τον κάμπο και δάκρυσε, κοιτούσε τα βουνά και χαίρονταν και έλεγε : "Αυτός ο κάμπος πολύν κόσμο δα χάσει και αυτά τα βουνά πολύν κόσμο δα σώσν".

Στα Ριζώματα υπάρχουν δύο θέσεις που σχετίζονται με το πέρασμα του Αγίου. Η πρώτη είναι στην αυλή της εκκλησίας του Αγίου Αθανασίου (που όμως ο ναός είναι του 1916). Εκεί λέγεται ότι μίλησε από άλλους κοντά σε ένα παλώριο καραγάτσι (μαύρη φτελιά) και από άλλους κάτω από έναν πελώριο δέντρο (βελανιδιά) . Η δεύτερη λέγεται πως είναι στο κέντρο του χωριού, κοντά στο δημαρχείο. Εκεί υπήρχε μια βρύση που ερχόταν το νερό της από τη θέση "παλιοπλάτανος" και μια κρανιά. Εκεί ο Άγιος έκατσε και μαζί με τους παππούδες είπε πολλά.
Στο χωριό αυτό ήρθε από το Βελβεντό, μέσα από τα Πιέρια και στη συνέχεια κατέβηκε στον Άγιο Πρόδρομο αφούδιανυκτέρευσε πρώτα στο Πολύφυτο που σύμφωνα με την παράδοση για δείπνο έλαβε τρεις σταφίδες και ένα καρύδι.

Για το Ντριάτσκο (Δάσκιο) υπάρχει καταγεγραμμένη η παράδοση για τον Άγιο Κοσμά τον Αιτωλό από τον ιστορικό κ. Ευάγγελο Σταφανόπουλο στο βιβλίο του "Από τα παλιά χρόνια μέχρι σήμερον".
Ο άγιος κηρύττει στο Δάσκιο
Το 1770 πέρασε από το χωριό ο Άγιος Κοσμάς όπου τους μάζευε στην εκκλησία και τους δίδασκε να υπομένουν στην πίστη του Χριστού. Η εκκλησία στην οποία μίλησε ο άγιος είναι η εκκλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στην ανατολική άκρη του χωριού. Τόσο οι τοιχογραφίες όσο και οι εικόνες του τέμπλου είναι της εποχής που ήταν ο Άγιος στο χωριό.
Τα εικονίσματα έχουν και επιγραφές που όμως δεν είναι εύκολο να διαβαστούν εκτός από την εικόνα την Κοιμήσεως που χρονολογείται από το 1759.

Ο Άγιος Κοσμάς μίλησε και διανυκτέρευσε επίσης και στην εκκλησία της Αγίας Παρασκευής που τότε ανήκε στο χαμένο σήμερα χωριό "πλόλακας" στα νοτιοδυτικά του Δασκίου. Έξω από την εκκλησία της Παναγίας σώζεται η πέτρα στην οποία ανέβηκε και κήρυξε στους χωριανούς ο διδάσκαλος καθώς και το δέντρο, ένα παλιό φράψο στου οποίου τις ρίζες κάθισε ο άγιος και έκανε με τους χωριανούς συζήτηση.

Είναι απαραίτητο ακόμα να σημειώσουμε πως σε αυτήν την βόρεια πλευρά των Ημαθιώτικων Πιερίων υπήρχαν και πολλά ακόμα χωριά και συνοικισμοί που διαλύθηκαν ή ξεριζώθηκαν ή μετοίκησαν και που πιθανόν να επισκέφτηκε ο άγιος. Αναφέρουμε χαρακτηριστικά: Διβόλι, Γκαϊμπόστιανη, Παλιόχωρα στα Ριζώματα, Κόνισμα και Πλόλακας στο Δάσκιο, Ίσβορος, Ντιλενίκος, Μεργιάνα, Μασοβούνι, Μπεϊλίκι στο Πολυδένδρι.

(Ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός γεννήθηκε στο Μεγάλο Δέντρο της Αιτωλίας το 1714. Κήρυττε την εμμονή στην ορθόδοξη πίστη, την αγάπη προς τον Θεό και την αγάπη προς τον πλησίον μας. Φοίτησε στην Αθωνιάδα Βατοπαιδινή Σχολή, στο Άγιο Όρος και ξεκίνησε την δράση του στην Κωνσταντινούπολη  Κατά τα έτη 1775-1776 ήρθε στη Βέροια και χρησιμοποίησε το μοναστήρι του Προδρόμου σαν ορμητήριο για να κηρύσσει στα γύρω χωριά των Πιερίων όπου οι κάτοικοι δείχνουν ακόμα στους επισκέπτες τα σημάδια από το πέρασμα του. Συνελήφθη στις 23 Αυγούστου 1779 από τους τούρκους σε ένα χωριό στην αλβανία όπου κήρυττε και την επομένη κρεμάστηκε. Το Οικουμενικό Πατριαρχείο της Κωνσταντινούπολης ανακήρυξε τον Κοσμά τον Αιτωλό Άγιο της Ορθόδοξης Εκκλησίας και όρισε η μνήμη του να εορτάζεται στις 24 Αυγούστου, ημέρα του μαρτυρίου του).



Πηγή: "Ο ΠΑΤΡΟΚΟΣΜΑΣ ΣΤΑ ΠΙΕΡΙΑ" του γέροντα Πορφύριου Προδρομίτη.

(β' έκδοση - Εκδόσεις ΔέΝΤΡΟΣ 4- ΙΕΡΑ ΠΑΤΡΙΑΡΧΙΚΗ ΣΤΑΥΡΟΠΗΓΙΑΚΗ ΜΟΝΗ ΤΙΜΙΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ ΣΚΗΤΗ ΒΕΡΡΟΙΑΣ)   

Σάββατο, 6 Ιανουαρίου 2018

Παλιές φωτογραφίες από τα Ριζώματα

Τα Ριζώματα, όπως και κάθε άλλο ορεινό χωριό έζησαν δύσκολα χρόνια με πολέμους, κατοχή, εμφύλιο και παράγκες, φτώχεια και ξενιτιά αλλά οι άνθρωποι παρέμειναν δεμένοι μεταξύ τους μοιραζόμενοι τη χαρά και τη λύπη, ίσως καμιά φορά το λιγοστό αλεύρι για ψωμί ή δύο φρούτα και δύο ζαρζαβατικά από τον μπαχτσέ. Ένα δέσιμο που υπάρχει ακόμα και σήμερα και δύσκολα θα αλλοιωθεί σε αυτό το χωριό των Πιερίων. Παρακάτω θα δούμε φωτογραφίες από αυτές τις δύσκολες εποχές αλλά και πιο πρόσφατες. (Οι φωτογραφίες θα ανανεώνονται συνέχεια με νέες και φυσικά μπορείτε να μας στέλνετε τις δικές σας να τις αναρτούμε.  Ευχαριστούμε τη σελίδα στο facebook "ΡΙΖΩΜΑΤΑ ΗΜΑΘΙΑΣ" από όπου χρησιμοποιήσαμε πολλές φωτογραφίες και φυσικά όλους εσάς που τις μοιράζεστε μ' εμάς.)
 Ο δάσκαλος ο Βαϊνάς, τα μαθητούδια του και ο παππούς ο Αμερικάνος  (1957)
Στο καφενείο του Στέργιου στη "Ράχη". Κώστας Μπράντης, Γιώργος Πάππας, Χρίστος Δεγνές, Κώστας Βλάχος.

Παραδοσιακοί χοροί και φορεσιές από το σχολείο στα "Αλώνια" (πάρκο Ριζωμάτων 1980)

(1968)
Παρέλαση (1980)
από αριστερά πάνω σειρά:Καραβασιλης Δημήτριος (μηκας), Καραβασιλης Νίκος,Μαγειρακος, Δάσκαλος Βαινας Ιωάννης, Δέλλας Χρήστος του Σωκράτη, Δέλλας Χρήστος του Θωμά, Βασιλική Δάλλα.
μεσαία σειρά:Αρσενα Κωνσταντίνα, Μαργαρίτα Τσελιοπουλου,Δρουγκα Ελευθερία,Μιμιλιδου Μαρία (κόρη δασκάλας),Μπραντη Αντιγόνη, Μελιοπουλου Ανθούλα, Ραπτοπούλου Μαρία, Παπαγεωργίου Ιφιγένεια, Μπραντη Φιλιώ,Δομανου Σοφία, Μανωλοπούλου Γλυκερία.
κάτω σειρά: Τσιλώνης Δημήτρης,Βουλιβασης Κώστας,Τζαφερης Αστέριος,Κουτσαντας Ηλίας, Βαινας θωμας. Έκτη Δημοτικού 1968-69.
Οι ξαδέρφες Χριστίνα και Χριστίνα Ανεμοπούλου (1987)
χωριανοί σε γάμο στη (δεκαετία 80)
πιδούλια μποστιανίτκα.. 

Παραδοσιακοί χοροί από το σχολείο σε εθνική επέτειο (1985)
 Ε'  και ΣΤ'  δημοτικού από εκδρομή (1983-84)

1984 ή '85 - Παράσταση για την επανάσταση του '21.
από αριστερά: Κώστας Βουλιβάσης, Μάκης Βαϊνάς, Λάκης Πετρόπουλος, Τάκης Μελιόπουλος, Σάκης Καραβασίλης.

από την ίδια παράσταση : Ρούλα Παπαγεωργίου, Ελένη Παπαγεωργοπούλου, Τολίνα Μοτσιοπούλου, Μόνικα Τσελιοπούλου Γιάννα Παπαδοπούλου
Απόφοιτοι 1967 - δάσκαλος Καμπρατζος

25η Μαρτίου 1992

Απο αριστερά Γρηγορόπουλος Αποστολης Θεμέλης Νίκος,  Χρίστος και Γιώργος Μπουλιμπάσης , Τασούλα Θεμελή Χρίστος Μοτσιόπουλος, πάνω Θύμιος Αντώνης και Σάκης Μπουλιμπασης και στο βάθος το παντοπωλείο του Γκάνη (Θεμελή)

Η ποδοσφαιρική ομάδα των Ριζωμάτων σε φιλικό στα Ασώματα το 1983, πριν ιδρυθεί η Α.Ε.Ρ.
πάνω αριστερά: Κουτσαντάς Γιώργος, Δέλλας Γιάννης , Τσιλώνης Βαγγέλης, Γκεκόπουλος Σάκης, Συρόπουλος Χρήστος, Αρσενάς Χρήστος
κάτω αριστερά: Δήμου Νίκος, Κουτσιούκης Χρήστος, Συρόπουλος Γιάννης, Λαγόπουλος Σάκης, Κουτσαντάς Φάνης, Βλαχόπουλος Βασίλης.
Απόκριες (1969)
Χορευτικό Ριζωμάτων με τον γκαϊντατζή Κουτσιούκη Γιάννη

Τακούλης Λιάτσος (Παπαγεωργόπουλος)

Αριστερά: Μελιόπουλος Κώστας, Δέλλας Θεοδόσης, Γρηγορόπουλος Αθανάσιος, Κουτσαντάς Νίκος.
Δεξιά: Βαϊνάς Γιάννης, Οικονόμου Αθανάσιος, Δέλλας Γιώργος, Βαϊνάς Θωμάς, Κουτσαντάς Γιώργος.

Χωριανοί και ο γούλας ... 

Μασκαρεμένοι χωριανοί στη ράχη. Διακρίνεται το τσαγκάρικο του Ηλία Δέλλα

Mαθητές και μαθήτριές  στο Γυμνάσιο - Λύκειο των Ριζωμάτων με τον καθηγητή κ. Φαρμάκη.  Κάπου εκεί στα 1985-86-87
Ο παππούς ο Νάκος (είχε το παντοπωλείο εκεί που είναι σήμερα τα "γουρουνάκια")
Γιάννης Δεγνές και τα αδέρφια Κώστας και Δημήτρης Πετρόπουλος το 1989 
Οικονόμου Χρήστος, Δεγνές Γιώργος & Μοτσιόπουλος Σάκης (Πατακός) στο ντβόλι κάπου στα 80's
 Νικος Κουτσαντας του Αντωνιου , Νικος Δημου (μαλλον), Γιαννης Βαινας του Λεωνιδα.
πρωτη αριστερα Δρουγκα Ελισαβετ, Κουτσαντα. Ιωαννα Ραπτοπουλου Κατινα του Αντωνιου . πρωτη απο δεξια Κουτσαντα Μαρια ,δευτερη Δελλα Παρασκευουλα, Πισω Ανθουλα Παπαδοπουλου και πιο πισω Μαρια Βουβουλη 
Από δεξιά: Μπουλιμπάσης Γιώργος, Καλή Βουλιουβάση, Βουλιουβάσης Γιώργος, Παπαγεωργόπουλος Χρήστος και Μπουλιμπάσης Κώστας μπροστά στο καφενείο του Παπαδή (1983-84)

Θανασης Μελιοπουλος , Ελισαβετ Μελιοπουλου, Θωμας Μελιοπουλος , Θανασης Μοτσιοπουλος ( Πατακος)
Αη-Λιας, 1990-91

Παραδοσιακοί χοροί από το σχολείο σε εθνική επέτειο (1985)
Βαγγέλης Αρσενάς, Ελισάβετ Δρούγκα, Χρίστος Μοτσιόπουλος , Φρόσω Γκοντρια , Ανθούλα Παπαδοπούλου
Αναμνηστική φωτογραφία των γεννημένων το 1939 (αντρόγυνα) - Αη-Λιας
Πέρνουν την προίκα από το πατρικό της Αγγελίνας Παπαγεωργοπούλου (Λιάτσου)
Η Αγγελίνα νύφη μαζί με χωριανούς 

Σειρά -73 αριστερά επάνω Ειρηνη Παπαγεωργιου, Τολινα Μοτσιοπουλου και ελενη Παπαγεωργοπουλου κάτω αριστερά Μόνικα Τσελιοπούλου, Γιώτα Γκόντρια και Ρούλα Παπαγεωργίου (1986)
Σειρά -73 Πανω αριστερά δε φαίνεται καλά είναι ο Γιώργος Δομανος δίπλα Σάκης Γκόντριας (Σαντατ) και Ραπτόπουλος Χρίστος, κάτω αριστερά που δεν φαίνεται και αυτος τόσο καλά είναι ο Κώστας Βουλιβάσης δίπλα Μάκης Βαίνάς και πιο δίπλα Τάκης Μελιόπουλος (1981-82)
Όταν στις γιορτές χόρευαν στα σπίτια ..

Η θρυλική ομάδα του χωριού ΑΕΡ κάπου στα 90's

Παιδιά του χωριού με φουστανέλες
  
Ο Κουτσιούκης Γιάννης, ο μεγάλος γκαϊντατζής

Τα αδέρφια Μαρία και Θωμάς Βαϊνάς στο ηρώο, στο παλιό δημοτικό σχολείο (γύρω στο 1980)
Θωμάς Ανεμόπουλος, τρύγος στα "Αμπέλια".

Παρέλαση 1991


 Σειρά '38 - Αη-Λιας (1998)

Εγκαίνια υδραγωγείου στα Ριζώματα (1958)
Μαθήτριές με πααδοσιακή φορεσιά  Ριζωμάτων! Κάπου στα 1985-86-87

Εκδρομή δημοτικού σχολείου Ριζωμάτων στον 'Παλιόκαστρο"... κάπου στα 1967-68
"Bostans" Club Μάκης Βαϊνάς, Κώστας Κουτσαντάς (1993)
Ο γκαϊντατζής Συρόπουλος Δημήτρης
Ραπτόπουλος Αποστόλης. Αρσενάς Τάκης, Λαναρής Σάκης (καντίνα)
Μανώλης Γρηγορόπουλος , Σάκης Δέλλας ,Χρίστος Μοτσιόπουλος - Νίκος Κουτσαντάς
Οικογένεια Θωμά Δρούγκα
Η ΑΕΡ στα πρώτα της χρόνια
 Παύλος Πετρόπουλος (1978)
Λαγόπουλος Χρήστος, Ανεμόπουλος Γεώργιος, Δέλλας Αντώνιος, Λαγόπουλος Μιχάλης, Γρηγορόπουλος Γιάννης (1970)
Τακούλης Λιάτσος και Γιάννης Αγληγουρής με το παλιό συντριβάνι στα αλώνια.

Στο ρακαριό του φατσέα (Μανωλόπουλου) πίνοντας ρακί και συζητώντας

Κουτσαντάς Βασίλειος (τσιάλης), Συρο΄πουλος Δημητρός, Βαϊνάς Βασίλειος

Καφενείο Δρούγκα... το 1979
4  απο τα 17 μπρατίμια.... μας λείπει ο Φώτης...
Καραντουμούλια

Πετρόπουλος Δημήτρης, Βουλιουβάσης Κώστας

Όταν χτίστηκε το σπίτι του Νικολάου Δελλα..1958

 Άγιος Αθανάσιος 1968

Παρέλαση 97 η 98..
Μπρατίμια σε γάμο
Γυναίκες φτιάχνοντας πίττες σε γάμο

 Πρωτοχρονιά 1985-1986 - Ραγκατζάρια. Από δεξιά:
Αθανάσιος Παπαγεωργίου (Γκουντούλας), Αλατζάς, Κουτσκουγιαντς, Γούλας, Γκασιάντς, Κωτσελας, Λαγόπουλος Γιάννης, Πούλιος, Νίκος Δέλλας, Σάκης Σταμάτης, Μωιας Γιώργος
Οικογένεια Ιωάννη Μπράντη με τα εφτά παιδιά τους στις παράγκες στις Βαρβάρες (περίπου το 1950)
Έτοιμοι για "τσ' μάνας τ' αυλάκ'" να 'ρθει το νερό στο χωριό.
Φάνης Μπράντης, Μοτσιόπουλος Χρίστος,  Καραβασίλης Σάκης,  Πασιαλής Χρήστος , Τσαγανός  στο καφενείο Δρούγκα..
Μαθητές και μαθήτριές  στο Γυμνάσιο - Λύκειο των Ριζωμάτων.  Κάπου εκεί στα 1985-86-87 .
25η Μαρτίου 1982  και ένα ακόμα θεατρικό του σχολείου. Από αριστερά: Γιώργος Μελιόπουλος, Γιάννης Δέλλας, Γιάννης Μοτσιόπουλος, Γιώργος Παπαγεωργόπουλος
Πετροπούλου Χρυσάνθη, Καραβασίλη Χάϊδω με τα πιτσιρίκια Πετρόπουλος Σάκης και Καραβασίλης Θωμάς (1957-58)
Βαγγέλης Γκόντριας και Σάκης Καραβασίλης (Ζάετσ)
Δέλλας Χαρίσιος (1922)

Παππούς Κώτσιος Βουλιβάσης με την Αντιγόνη Βουλιβάση και την Δήμητρα Βουλιβάση.  Πάσχα 1964

Απόκριες - Οδυσσέας Μπραντης, Παπαδημητρης, Λοχίας,
 Μέρα αποφοίτησης από το δημοτικό.της τάξης των γεννημένων το 1970 . Δάσκαλος Στεργιούλης Κώστας (Τσιάκας) (1982)

Από αριστερά:Δεγνές Χρήστος, Βαϊνάς Ευθύμιος, Τσελιόπουλος Κων/νος, Μελιόπουλος Αθανάσιος, Ζησόπουλος Δημήτριος, Κουτσαντάς Χρήστος.

Απολυτήριο απ'το δημοτικό... σχολικό έτος 69-70 ..
Μοτσιόπουλος Κώστας με τα πρόβατά του (1967)
Χειμώνας στο παλιό Δημοτικό σχολειό..
Από το ημερολόγιο του Αθανάσιου Κουτσαντά ( Νάκος)
"Θα μιλήσουμε για το χωριό Ριζώματα. Το 1925 έγινε η αγορά του χωριού μας από τους Τούρκους, Μπέηδες. Βρισκόταν τότε 122 οικογένειες , αυτοί αγόρασαν. Σήμερα που γράφω είναι περίπου 400 οικογένειες, δηλαδή το 1975. Το 1953 έγινε ο πρώτος αυτοκινητόδρομος. Ήρθε στο χωριό μας αυτοκίνητο. Μέχρι τότε πηγαίναμε στο παζάρι και παντού με ζώα, μουλάρια και γαϊδούρια.  Αλωνίζαμε το σιτάρι με τα βόδια, το 1955 ήρθε πατόζα μηχανή και αλωνίσαμε. Το 1960 κάναμε στο Καραούλι το υδραγωγείο για νερό. Το 1970 πήραμε βρύσες μέσα στα σπίτια. Το 1969 έγιναν όλοι οι δρόμοι να πάει αυτοκίνητο στα σπίτια του καθενός. Το 1971 φέραμε στο χωριό ρεύμα. Πήραμε όλοι στα σπίτια φως και βάλαμε ψυγεία τηλεοράσεις κ.τ.λ.
Δάλλας Χρίστος, Δεγνές Χρίστος, Ζησόπουλος Δημήτριος, Ανεμόπουλος Γεώργιος (κακαβάς)
βάφτιση Χριστίνας Ανεμοπούλου στο προαύλιο του Αγίου Αθανασίου απο δεξιά : Δήμητρα Βαϊνά (νονά), στην αγκαλιά Χριστίνα Ανεμοπούλου, Θωμάς Βαϊνάς, Μαρία Βαϊνά, Σούλα Ανεμοπούλου (γύρω στο 1979)
Τα αδλερφια Βάσω και Χρίστος Παπαγεωργόπουλος
Ασπρούλης και Μελιοκυπαρίσσης
Παπα-Ντάμτσιος με άλλους χωριανούς (1983)

Απο αριστερα: Ζιούζιος Γιάννης, Κουτσαντας Γιώργος, Δελλας Γιώργος, Μελιοπουλος Κώστας, Θωμάς Βαϊνάς, Μέγας, Νίκος Κουτσαντας, Θεοδόσης Δέλλας - 1978-79
Αντώνης Γρηγορόπουλος, Νικος Γρηγορόπουλος, Ντελλαλεκος, Ντελλολιας, Ντελλοδωρα, Βουλιουβάση Γεωργία, Σάκης Δέλλας και Χαρούλα Δελλα


Ο παπα-Δημήτρης.  1988 Αη Θανάσης Ριζωματα
Κώστας Δέλλας, Βαγγέλης Αρσενάς, Χρίστος Μοτσιόπουλος
3 αδέρφια, παππούδες Ψλος, Τράμπας, Τσιουγαρίδας
Γάμος Παπαγεωργοπούλου Δημητρίου και Βαϊνά Αγγελίνας (1966)

Κορίτσια Ριζωμάτων (1995-960
Σταματοπουλος Ηλιας, Γκοντριας Γεωργιος, Γρηγοροπουλος Σωτηρης, (δεν αναγνωριζω), Αρσενας Επαμυνωντας, Ραπτοπουλος Δημητριος, Βα'ι'νας Γιαννης, Μανωλοπουλος Θυμιος, Μπουλιμπασης Βασιλειος.
Σάκης Γκέκας, Χρήστος Καραβασίλης στη φρουρά (1987)
Επαμεινωνδας Αρσενας, Χαιδω Αρσενα, Σουλτανα Αρσενα, Θανασης Αρσενας, Γιωργος Χειμαρας, Ευαγγελια αρσενά, Αγγελικό Αρσενα
Βαϊνά Ελένη, Βασίλειος, Φρόσω στο πετνοχώρι περί το 1955

Τσελιοπούλου Μαρίνα, Σοφία Κούσκουρα, Αρσενά Αλεξία, Σταματοπούλου Γιάννα ,Αποστολοπούλου Τασούλα, καθηγήτρια θεολογίας και η γιαγιά η πασιαλή η Βεργίνα!!!
Απόκριες στα Ριζώματα

Απόκριες στα Ριζώματα

Καραβασίλης Κώστας (Γκουντής)

1978 .. 

Γιώτα Ραπτοπούλου με γιαγιά και μαμά της (1972)

Γυμνάσιο - Λύκειο των Ριζωμάτων.  Κάπου εκεί στα 1985-86-87....

Αρραβώνας αρχές '80. Διακρίνοται Σάκης Μπραντης, Γραμματέας, Ντίνα και Άννα Τσελιοπουλου,  Γιαννου Συροπουλου,  Βαγγέλης μαέστρος, Κακαβας Γιώργος κ Αγγελινα, Λαμπρινή Δροσινο, Δήμητρα Βουλιβάση, Αντιγόνη Βουλιβάση.

Μασκαράδες δίπλα στη σόμπα με τη γκιούμα, κάτω από τον Κένεντι - Απόκριες 1994 ή 1995
Όταν το χιόνι έπεφτε πολύ και κρατούσε ακόμα πιο πολύ.. στο βάθος το περίπτερο του Κούσκουρα

Γ' Λυκείου 1988-89 απο αριστερά: Τσελιόπουλος Νίκος, Καραβασίλης Πάρης, Τσιλώνης Νίκος (Τσιόκανος επιστάτης), Τσιλώνης Αθανάσιος, Οικονόμου Χρήστος . κάτω Δεγνές Γιώργος, Κουτσαντάς Δημήτριος, Μοτσιόπουλος Γιάννης.
Θανάσης Δέλλας, Θανάσης Συρόπουλος, Γιώργος Κουτσαντάς στο γάμο του Χαρίλαου Ζησόπουλου 

  Δαβάς Γιάννης, Θωμάς Λαγόπουλος, Χρίστος Δόμανος, Δημήτριος Ζησόπουλος, Γιάννης Αρσενάς, Αθανάσιος Μελιόπουλος, Βασίλειος Βουλιβάσης, Τάκης Αρσενάς, Μήτσος Κουτσαντάς

οι ίδιοι
Ο Κουτσκουγιάννης κάπου στα 1970 

Στα καρίκια (1979)
Mαθητές και μαθήτριές  στο Γυμνάσιο - Λύκειο των Ριζωμάτων με τον καθηγητή κ. Φαρμάκη.  Κάπου εκεί στα 1985-86-87

Η πατόζα στο χωριό
Χωριανοί με τον Κουτσκιογιάννη μετά απο επίδειξη χορών και φορεσιών Ριζωμάτων. 

Μελιόπουλος Γιώργος και Σοφία (1973)
1947-παραγκες Βαρβαρες. Ευθυμια Τσιλωνη με τα παιδια της απο αριστερα Κωστα Τσιλωνη, δεξια την Σοφια Τσιλωνη και στην αγκαλια τον Θαναση Τσιλωνη.

Βαϊνά Μαρία, Δάσκαλος Βαϊνάς Μήτσιος και η μάνα του Ευταλία 
Οικογένεια του Αθανασίου Κουτσαντά.Η πρώτη αριστερά η Ιφιγένεια δίπλα η Μαρία καί δίπλα η Αγγελίνα . Από κάτω: Θανάσης, Πανάγιω και στη μέση ο γιος τους Αντώνης.

Κανάρης, Κοτιας, Ζιούζιος, Χρ. Μοτσιόπουλος
Παρέλαση

Χοροί στον Άγιο Αθανάσιο

Καρίκια (αβραϊά - φυτώρια) για μεταφύτευση του καπνού στο χωράφι

Φύτευση του καπνού με τη "μηχανή"

"Πρώτο χέρι" συγκομιδής καπνού
Βασίλης Βαϊνάς 

Χωριανοί χορεύοντας παραδοσιακούς χορούς

Γυναίκες των Ριζωμάτων
Η Άννα Παπαγεωργίου με τα νήπια της στο Νηπιαγωγείο Ριζωμάτων (1990-91)

Ο δάσκαλος Θοδώσης Δέλλας με τα μαθητούδια του σε παρέλαση
Παιδικός σταθμός στα Ριζώματα (1989)

Ντιλλέοι

Πάτερ Δημήτριος και Πάτερ Βασίλειος μαζί με χωριανούς στον περίβολο του Αγίου Αθανασίου

Γυναίκες από το χορευτικό συγκρότημα Ριζωμάτων

Ο χορός στον πολιούχο και προστάτη του χωριού, Άγιο Αθανάσιο στις 2 Μαϊου, ημέρα γιορτής των Ριζωμάτων

Χωριανοί με τις γυναίκες τους